شقاقی

سیستم های کنترل دود  (Smoke Control Systems ) :

هنگامی که یک ساختمان دچار آتش‌ سوزی می‌شود، دود ناشی از حریق معمولا به سرعت به نقاطی خیلی دورتر از محل آتش‌سوزی انتشار می‌یابد. در علم مهندسی حریق، دود به عنوان مهم‌ترین عامل کشنده‌ی در آتش‌سوزی ساختمان‌ها مشخص شده است.  پله‌های فرار و چاه آسانسور مهم‌ترین عامل انتشار دود می‌باشند که می‌بایست با اجرای تمهیداتی انتشار دود در آنها کنترل شود.

یکی از محصولات حریق، دود و گازهای سمی می باشد. آمار نشان می دهد 85 درصد تلفات ناشی از حریق ها در اثر استنشاق دود و گازهای سمی است. بنابراین استنشاق دود و گازهایی که میزان کمی از آنها می تواند کشنده باشد خسارت جبران ناپذیری بر فرد وارد می نماید و این امر غیرقابل اجتناب می باشد. بطوری که بارها شاهد بیهوشی و یا مسمومیت یا مرگ با انواع گازهای سمی و دود وغیره در حوادث مختلف بوده ایم.

• محافظت از گذرگاه‌های عمودی (Shaft Protection):

براساس ( NFPA 92A  (Recommended Practice for Smoke Control Systems سیستم‌های کنترل دود به شرح ذیل تقسیم‌ بندی می‌شوند:

- سیستم فشار مثبت پله‌های فرار (Stairwell Pressurization)

- سیستم  کنترل دود آسانسور (Elevator Hoistway System)

- سیستم کنترل دود در طبقات (Floor Protection)

• سیستم فشار مثبت پله‌های فرار (Stairwell Pressurization) :

هدف سیستم فشار مثبت پله‌های فرار جهت جلوگیری از ورود دود به این مکان و تسهیل در تخلیه افراد داخل ساختمان می‌باشد.

در این سیستم می‌بایست با توجه به تعداد و اندازه درب‌های منتهی به پله‌های فرار و با در نظر گرفتن کلیه جوانب معرفی شده در استاندارد NFPA92A و استاندارد NFPA101 Life Safety و پس از محاسبه مقدار فشار وجریان مورد نیاز، اقدام به انتخاب یک فن و تعبیه آن در در ساختمان نمود.

فعال‌شدن اتوماتیک و یا دستی سیستم اعلام‌ حریق ساختمان می‌بایست به طور خودکار باعث روشن‌شدن فن موردنظر شود.

لازم به ذکر است که درب‌های منتهی به پله‌های فرار می‌بایست از نوع خود بسته‌شو، دودبند و ضدانفجار باشد.

بدیهی است در هنگامی که درب منتهی به پله‌های فرار بسته است، سرعت فشار هوا می بایست به حدی باشد که مانع ورود دود به داخل پله های فرار شود ،  و در هنگامی که درب منتهی به پله های فرار جهت تخلیه ساکنین باز است، سرعت جریان هوا باید به حدی باشد که مانع ورود دود به داخل پله های فرار شود. حداقل و حداکثر فشار و سرعت جریان هوا می بایست بر اساس استاندارد NFPA  باشد.

• سیستم کنترل دود آسانسور (Elevator Hoistway System):

هر چند که معمولا استفاده از آسانسور جهت تخلیه ساکنین ساختمان توصیه نمی شود و در هنگام وقوع آتش سوزی سیستم اعلام حریق به طور اتوماتیک درب های آسانسور را قفل می کند، ولی در صورت استفاده از آسانسور جهت تخلیه ساکنین می بایست

سیستم کنترل دود برای آسانسور تعبیه شود، استاندارد NFPA دو سیستم ذیل را توصیه می نماید:

1-         سیستم فشار مثبت چاه آسانسور (Pressurization of Elevator Hoistway) :

در این روش با توجه به وضعیت آسانسور و با در نظر گرفتن کلیه جوانب معرفی شده در استاندارد  NFPA 92A و استاندارد NFPA 101 ) Life Safety Code ) و پس از محاسبات لازم می بایست اقدام به انتخاب یک فن و تعبیه آن در ساختمان نمود. فعال شدن اتوماتیک و یا دستی سیستم اعلام حریق ساختمان می بایست به طور خودکار باعث روشن شدن فن مورد نظر شود. یکی دیگر از مزایای استفاده از این سیستم، جلوگیری از انتشار دود به طبقات دیگر از طریق چاه آسانسور می باشد.

2-         سیستم فشار مثبت اتاق آسانسور (Pressurization of Elevator Lobbies):

در این روش با در نظر گرفتن کلیه جوانب معرفی شده در استاندارد  NFPA 92A و استاندارد NFPA 101) Life Safety Code ) و پس از انجام محاسبات لازم می بایست اقدام به انتخاب یک فن جهت جلوگیری از ورود دود به داخل کابین آسانسور نمود.

در صورتی که کابین آسانسور در برابر ورود دود کاملا نفوذ ناپذیر باشد، نیازی به استفاده از این سیستم نمی باشد. فعال شدن اتوماتیک و یا دستی سیستم اعلام حریق ساختمان می بایست به طور خودکار باعث روشن شدن فن مورد نظر شود.

• سیستم کنترل دود در طبقات (Floor Protection):

هدف این سیستم تخلیه دود در منطقه ای (طبقه ای ) است که در آن حریق واقع شده است تا با تخلیه دود افرادی  که هنوز موفق به تخلیه ساختمان نشده اند بتوانند به سرعت خود را خارج کرده و همچنین آتش نشانان بتوانند کمک رسانی کنند.

در صورتی که محل حریق مجهز به سیستم تخلیه دود نباشد، حجم لایه دود به سرعت افزایش پیدا می کند و کل منطقه با لایه ای از دود غلیظ پوشیده می شود و افرادی را که هنوز موفق به تخلیه ساختمان نشده اند را خفه کرده و عملکرد آتش نشانان را نیز ضعیف می کند.

بر اساس NFPA 92 A سیستم کنترل دود می بایست توانائی تخلیه دود از مکان حریق به هوای آزاد و همچنین توانائی تهیه هوای  آزاد به طبقات را داشته باشد. در این روش می توان از سیستم HVAC موجود استفاده نمود و یا یک سیستم مجزا برای این منظور در نظر گرفت.  مبنای عملکرد این سیستم به این صورت است که پس وقوع حریق سیستم اعلام حریق با استفاده از کانالهای هوای برگشتی  در منطقه حریق دود موجود را تخلیه کرده و در مناطق مجاور نیز با دمیدن هوای تازه باعث افزایش فشار و جلوگیری از انتشار دود به مناطق مجاور می شود.

iphoenix.ir